← Terug

Van rekenmeester naar leider van een drone-team

Ik ben geen accountant, maar volgens mij was ook de honderdste editie van de Accountantsdag, eind november vorig jaar in de Amsterdamse RAI, voor rekenmeesters weer een topdag. Vroeger zat ik in de organisatie en holde ik op de dag zelf van hot naar her, veelal zonder de sprekers echt te zien optreden. Tegenwoordig mag ik als journalist lekker in een stoel neervlijen en stukjes maken over hoe het was.

Wie daarover meer wil lezen: op onze nieuws- en debatsite accountant.nl staan verslagen van zowel de plenaire als de deelsessies. Voor wie niet opziet tegen acht uur livestream is de dag zelfs helemaal terug te kijken. Cybersecurity, duurzaamheid en effectief veranderen waren de thema’s tijdens die jongste Accountantsdag, die als motto ‘nieuwe rollen van de accountant’ had meegekregen.

Want accountants worstelen met de invulling van hun functie in de toekomst. Met reden: in 2013 publiceerden twee onderzoekers aan Oxford al een - sindsdien veel gememoreerd – onderzoek naar banen die in de toekomst zouden verdwijnen als gevolg van automatisering. De accountant stond erg hoog op de daarbij behorende ranglijst. Dat lijkt verklaarbaar: welke ondernemer komt er anno nu nog bij zijn accountant binnenvallen met een schoenendoos vol bonnetjes, om er iets fatsoenlijks van te brouwen? Bedrijfsgegevens vliegen zo vanuit je Exact- of Reeleezee-pakket richting KvK, de bank en de Belastingdienst. Een jaarrekening genereren is een kwestie van een paar toetsaanslagen. En handige appjes op de smartphone geven de ondernemer ook op- en onderweg continu inzicht in de financiële positie van zijn of haar onderneming. Daaag, accountant.

Wat kan de accountant van nu wat een computer niet kan? Ongeveer niets, aldus Jeroen Volk, zelf registeraccountant, recent in Management Team. Zijn eigen onderneming ontwikkelt boekhoudrobots waaraan een ondernemer uiteindelijk zijn hele administratie kan uitbesteden. Vooral voor de accountant in het mkb die nu nog veel omzet haalt uit dat soort werkzaamheden, is het straks gewoon over en uit.

Accountants zijn vaak conservatief en kijken graag de kat uit de boom. Hun klanten lopen toch nog niet weg? Nee, nog niet allemaal, maar dat duurt niet lang meer. De nieuwe generatie ondernemers lost die administratie liever anders, sneller en voordeliger op. Hoogwaardig advies is de reddingsboei waar veel mkb-accountants over praten, maar doen: ho maar. Tussen 2005 en 2015 is er geen noemenswaardige verschuiving richting advieswerk zichtbaar geworden in het mkb, zo blijkt uit onderzoek: van tien procent van de omzet in 2005 naar elf procent in 2015. Dat schiet niet op. Time to put your money where your mouth is, zogezegd.

Maar ook controlerend accountants mogen zich zorgen maken over de snelle digitalisering. “Over een paar jaar kan de computer echt wel vertellen of data in een jaarverslag kloppen of niet. Al dat handwerk van de controlerend accountant kan het raam uit”, zegt Volk in datzelfde MT-verhaal.

Big data, process mining, standaardisatie (XBRL), steeds betere connectiviteit tussen systemen en netwerken: dat alles maakt de traditionele accountantscontrole achterhaald. Computers kunnen gegevens steeds beter analyseren, dus meer onderdelen van het controleproces worden gedigitaliseerd. Een paar toetsaanslagen zijn genoeg om te kunnen vaststellen of de verslaggeving van de gecontroleerde organisatie deugt of niet. De audit robot doet de rest.

Tijd dus voor de accountant om zichzelf opnieuw uit te vinden. Om inderdaad hoogwaardig advies te gaan geven bij die zo makkelijk gegenereerde bedrijfscijfers: deugt de automatiseringsomgeving, hoe staat het met de financiering, missen we subsidies, is de organisatievorm nog de juiste, hoe staat het met de opvolging en ga zo maar door.

Ook zijn er volop nieuwe terreinen waarop accountants zekerheid kunnen verstrekken: internetbeveiliging (hallo hackertjes!), maatschappelijk verantwoord ondernemen (alles kits met die kledingproductie in Bangladesh?), of het bestuursverslag (hoe ronkender de taal, hoe groter het risico op fraude, aldus recent onderzoek).

Kortom: alle reden om verder te kijken dan alleen de traditionele rol van de accountant, want die wordt met uitsterven bedreigd. En vernieuwing begint bij een nieuwe generatie, dus zorg voor voldoende ict-kennis, verdiep je in big data en process mining, volg de ontwikkelingen rondom mvo-verslaggeving, rondom cybersecurity en meer. Want wie weet heb je wel gekozen voor een opleiding tot accountant, maar ben je op een dag zomaar aanvoerder van een drone-team...

Auteur: Marc Schweppe
Hoofdredacteur accountant.nl

Benieuwd wat PM voor jou kan betekenen? Word lid!

Lid worden (€1,-)