← Terug

Duurzaamheidsverslaggeving volgens Dick de Waard

Met het steeds maar verandere klimaat wordt duurzaamheid steeds belangrijker voor bedrijven. Bedrijven zijn namelijk gedeeltelijk verantwoordelijk voor bijvoorbeeld CO2-uitstoot. Daarom is het belangrijk dat bedrijven verslag uitbrengen over deze niet-financiële onderdelen van een bedrijf. Hoe is deze vorm van verslaggeving verwerkt in de Accountancy & Controlling opleidingen van de Rijksuniversiteit Groningen? Daarom heeft de Redactie Dick de Waard, Hoogleraar Auditing gespecialiseerd in duurzaamheidsverslaggeving, geïnterviewd om meer te weten te komen over dit onderwerp. 

Zou u uzelf allereerst kunnen introduceren?

Ik ben Dick de Waard en ik ben bij de universiteit voorzitter van de vakgroep Accountancy en directeur van de EMA. Ik ben hoogleraar Auditing, waarvoor ik een aantal colleges geef, met name in de master (Auditing Research). Hiervoor heb ik 35 jaar bij EY gewerkt, waar ik achttien jaar partner ben geweest. Ergens in 1992 kreeg ik het verzoek om les te geven aan de universiteit op de vrijdag, want de grote accountantskantoren leveren de meeste docenten. Daarvoor gaf ik al les bij de opleiding van de NBA. Rond 2000 ben ik promotieonderzoek gaan doen, in 2008 ben ik gepromoveerd en vrij snel daarna ben ik dan ook hoogleraar geworden. Dat werd uiteindelijk ook een reden om in 2013 te stoppen bij EY en mijn aanstelling bij de universiteit uit te breiden.

Wat doet u graag in uw vrije tijd?

Ik ga in mijn vrije tijd vaak naar FC Groningen, ik heb nog altijd twee stoeltjes in het stadion. Daarnaast doe ik veel aan hardlopen en als het enigszins kan, lees en reis ik ook graag. Tuinieren vind ik ook erg leuk om te doen. Ik heb een grote tuin en vind het heel fijn om daarin rond te wroeten, dan kan ik mijn gedachten verzetten.

Wat is integrated reporting?

Integrated reporting is dat je verslag uitbrengt over de activiteiten en de status van de onderneming, niet alleen over het financiële maar ook over het niet-financiële gedeelte. Dat is dan niet twee boekjes aan elkaar gehecht, maar echt een samenhangend verhaal over de financiële en niet financiële impact en stand van zaken binnen de onderneming en de resultaten. Er zijn een hoop verschillende verschijningsvormen, maar dit is de overkoepelende term.

Een onderdeel van integrated reporting is duurzaamheidsverslaggeving. Waarom is duurzaamheidsverslaggeving tegenwoordig zo belangrijk?

Ik denk, maar dat is mijn mening, dat we inmiddels tot de ontdekking zijn gekomen dat financiële verslaggeving heel beperkt is. Vanaf het moment dat er ondernemingen waren tot nu, hebben we ons veel te veel beperkt tot het geld. Als je teruggaat naar de schoolboekjes; de productiefactoren van een onderneming zijn inderdaad geld, maar ook de mens, de natuur en ondernemingszin. Waarom zijn we dan in de economie alleen maar doorgegaan over geld, een schaars goed, terwijl olie en gas misschien nog wel schaarser zijn en op niet al te lange termijn misschien zelfs mensen ook wel. Dat klinkt tegenstrijdig, omdat we met bijna acht miljard mensen zijn, maar toch begint de mens een schaars goed te worden. We hebben een onderneming te lang gezien als een soort cashmachine, waarbij we de overige productiefactoren volledig hebben veronachtzaamd, terwijl de onderneming een onderdeel is van het maatschappelijk voortbrengingsproces. Tegenwoordig moet je als onderneming gewoon echt goed verantwoording afleggen over het doen en laten van de onderneming, wat ervoor gezorgd heeft dat duurzaamheidsverslaggeving steeds belangrijker is geworden in de loop der jaren.

Hoe staat het met de hoeveelheid richtlijnen met betrekking tot duurzaamheidsverslaggeving?

De vraag is natuurlijk, hoe ga je de duurzaamheidsverslaggeving sturen? Belangrijk om daarbij te betrekken is natuurlijk de internationalisering, waarbij landen allemaal andere wetgeving en richtlijnen hebben. Wat we eigenlijk dus nodig hebben, is een goede (internationale) norm, die er op dit moment nog niet volledig is. De norm moet hierbij namelijk wel volstrekt helder zijn. Zo van, dit is een geïntegreerd verslag en aan de volgende eisen moet ik als onderneming voldoen om een kwalitatief goed verslag te produceren.

Wat is de rol van accountants met betrekking tot duurzaamheidsverslaggeving?

Er zijn voldoende accountants die zeggen, zorg nou eerst dat je de jaarrekening goed in elkaar hebt zitten en goed kunt controleren, voordat je naar integrated reporting en duurzaamheidsverslaggeving gaat kijken. Dit is een vrij negatieve benadering, terwijl wij zeggen, hallo, dit is de wereld en die beweegt. Hierin is de rol van de accountant tweeledig: in het gesprek met de cliënt moet je deze verandering op tafel leggen: de stakeholders van een onderneming zullen vragen om ketenverantwoordelijkheid en transparantie.  Het tweede is dat op het moment dat informatie gepresenteerd wordt, er toch iemand moet zijn die er een zogenaamde ‘vink’ onder zet, zodat de informatie betrouwbaar is. Volgens mij hebben accountants hier daarom een belangrijke rol in. Arjan Brouwer, PWC, zegt dat heel mooi: “Dat de benzineauto nog niet optimaal is, hoeft ons er niet van te weerhouden om een elektrische auto te ontwikkelen”. Je kunt wel blijven klagen over accountants die fouten maken bij de jaarrrekeningcontrole, maar het moet je niet laten weerhouden nieuwe onderwerpen als duurzaamheidsverslaggeving te ontdekken en controleren. Iedereen maakt fouten, dus accountants ook. Van belang hierbij is dat je alleen de mensen aanpakt die de fouten maken en schuif niet alles op de gehele beroepsgroep.

Hoe is duurzaamheidsverslaggeving verwerkt in het curriculum van de accountancy opleidingen?

In september starten wij met een aparte, nieuwe, brede opleiding: ESG Assurance. Daarbij gaan wij accountants leren hoe duurzaamheidsverslaggeving het beste gecontroleerd kan worden. Het kan hierbij om allerlei verschillende typen informatie gaan. Denk bijvoorbeeld aan CO2-uitstoot, die is natuurlijk het makkelijkst om te noemen, maar ook aan bepaalde activiteiten die van invloed zijn op de beloning van het bestuur. Het controleren van deze zaken gaat heel anders dan het controleren van euro’s. Er moeten volledig andere systemen ingericht zijn. Een ander belangrijk onderwerp is: hoe ga ik de onzekerheidsfactor en de materialiteit bij zulke verslaggeving bepalen? Alleen deze opleiding in het leven roepen is niet genoeg, ik vind ook dat de huidige opleidingen veranderd moeten worden, maar dat is natuurlijk een heel proces. Daar ga ik niet alleen over en dus moet ik bijvoorbeeld overleggen met de opleidingsdirecteur van de master Accountancy en het Faculteitsbestuur. Ook heb ik vaak overleg met accountantskantoren (voornamelijk de BIG 4) om te praten over wat de kantoren verwachten qua kennis die de studenten dienen te hebben. Zo wordt duurzaamheidsverslaggeving hopelijk de komende jaren meer en meer verwerkt in de opleidingen.

Wat is de toegevoegde waarde van het doen van een post-master?

Als je accountant wil worden, moet je gewoon kiezen voor AA of RA, want dan kun je heel veel soorten werkzaamheden doen. Daarna kun je altijd overwegen om nog één van de andere post-masters te doen (RE, RC, RO). De voordelen van de keuze voor RA is dat je makkelijker nog kunt switchen van RA naar RC dan andersom en dat je al bij één van de accountantskantoren werkzaam bent, zodat je bij veel verschillende bedrijven een kijkje in de keuken kunt nemen. Als je daarna dan RC wilt worden, ben je naar mijn mening goud waard. Je leert van buitenaf naar een systeem van een ander te kijken en dat vraagt wel wat vaardigheden, die zeker nuttig zijn voor je afweging om daarna eventueel controller te worden.

Waarom is het volgens u van belang om de opleiding tot registeraccountant (de post-master) aan de RUG te volgen ten opzichte van andere universiteiten?

Wat anders is bij de RUG, ten opzichte van andere universiteiten, is dat de post-initiële opleiding bij ons een master is. Dit is dus eigenlijk de tweede master die je volgt en het voordeel hiervan is, dat deze master NVAO geaccrediteerd is, wat de andere opleidingen niet hebben. Bij inschrijving in het register mag je dan, als je afgestudeerd bent, de titel van EMA achter je naam plakken, wat bij andere opleidingen niet mag. Een ander onderscheidend punt is dat wij al heel vroeg in de bachelor beginnen met accountancy vakken. Dat heeft ook wel een keerzijde, namelijk dat je eigenlijk veroordeeld bent tot de universiteit van Groningen, want de bacheloropleiding in Groningen sluit naadloos aan op de EMA.

Wat wil u de studenten nog meegeven?

Het blijft natuurlijk altijd een beetje preken voor eigen parochie. Ik ben bij toeval accountant geworden, omdat ik geen idee had wat ik wilde gaan doen. Het accountantsberoep is een bijzonder beroep: gewoon het idee dat je dus bij bedrijven wordt binnengelaten, mag meekijken bij hun werkzaamheden en in de systemen en daarover het gesprek aan kunt (en moet) gaan. Natuurlijk is niet elke klant even leuk, maar met het overgrote deel kun je gewoon erg leuke gesprekken hebben. Het is belangrijk dat mensen goed weten dat het beroep bij tijd en wijle veel tijd kost en dat de werk-privé balans daarbij wel in de gaten moet worden gehouden. Een hartekreet van mijzelf: ik zou de student willen vragen om meer debat te hebben met de docenten. Ik zou graag zien dat studenten zeggen, meneer, ik ben het niet met u eens, want… Dit zorgt namelijk voor extra verdieping binnen het vak.

Benieuwd wat PM voor jou kan betekenen? Word lid!

Lid worden (€1,-)