← Terug

Column Belasting

Elke derde dinsdag van september vraag ik mij hetzelfde af: Hoe kan het dat de staat elk jaar weer honderden miljarden gaat uitgeven aan onze samenleving. Afgelopen jaar ging het om 336,6 miljard euro in de begroting. Per Nederlander komt dat neer op ongeveer 20.000 euro per jaar. Daar schrik ik elk jaar weer van. Er wordt zoveel geld uitgegeven. Maar van deze 20.000 euro zie je als burger in eerste instantie namelijk weinig van terug.  Maar door middel van uitgaven aan zorg, sociale zekerheid, onderwijs, cultuur, wetenschap, veiligheid, klimaat et cetera leven we in Nederland in één van de meest welvarende landen ter wereld. Onze levensstandaard is zó hoog, omdat Nederland de afgelopen decennia het zich heeft kunnen permitteren om grote jaarlijkse uitgaven te doen en te investeren in onze welvaart.  Dat de overheid dit kan bekostigen, heeft natuurlijk te maken met het feit dat wij, Nederlandse burgers, geld afdragen aan de overheid door middel van belastingen, premies volksverzekeringen, accijnzen et cetera. Onze ouders en voorouders hebben er dus gezamenlijk voor gezorgd dat Nederland nu behoort tot één van de meest welvarende landen ter wereld. Daar mogen we ze toch wel een beetje dankbaar voor zijn.

Ik heb, met betrekking tot belastingen, een niet populaire mening en deze wil ik graag even kort uiteenzetten, omdat ik denk dat dit geluid weinig gehoord wordt. Ik vind belasting betalen namelijk iets heel moois. Ik ben van mening dat je met hogere belastingen meer beschaving aan het kopen bent. Door meer belastingen te betalen, geef je de overheid meer ruimte om de complexe problemen die we momenteel hebben met betrekking tot klimaatverandering, biodiversiteitsverlies, duurder wordende zorg en de economische crises op te lossen. Daar worden we allemaal beter van. Echter, niet iedereen is het hier mee eens. Het belastingpercentage is de afgelopen jaren zelfs licht omlaag gegaan en momenteel betalen Nederlanders ongeveer 37,1% procent belasting over het inkomen tot € 68.508 en alles daarboven wordt met 49,50% belast. Dat klinkt nog steeds veel natuurlijk. Stel je begint een succesvol bedrijf, je verdient veel geld, dan kan je over elke extra euro die je verdient bijna de helft van die euro afdragen aan de fiscus. Toch denk ik dat dat te rechtvaardigen is. En dat het zelfs misschien nog omhoog mag. 

In 2018 liep ik in Myanmar rond en daar heb ik enorme armoede gezien. Beschaving zoals we die hier kennen, had je daar niet. Het stonk, mensen zagen er onverzorgd uit en mensen waren lang niet zo productief als wij zijn met onze 9 tot 5 mentaliteit. Maar dom waren ze zeker niet. Mensen hadden humor, inventieve bouwwerken en bovenal veel compassie richting vreemden. Ik, als student, vond het maar oneerlijk dat ik als rijke westerling kon doen en laten wat ik maar wilde zonder dat ik daarvoor ooit echt fulltime heb moeten werken. De afgelopen jaren heb ik volop mogen genieten van het studentenleven en de daarbij horende vrijheid en onbezorgdheid. Ik probeerde me steeds voor te stellen hoe ik erbij zou lopen als ik ook in Myanmar zou zijn geboren. Zou ik dan ook de kansen hebben gekregen die ik nu heb gekregen? Ik heb onderwijs gekregen, ik heb mogen studeren, er is goed voor me gezorgd, ik heb kunnen spelen als kind en echte armoede heb ik nooit hoeven meemaken. Ik denk dat mijn leven er heel anders uit had gezien als ik niet hier was geboren. Dat ik me heb mogen ontwikkelen tot wie ik nu ben, is indirect terug te herleiden naar alle generaties Nederlanders voor me die altijd netjes belasting hebben afgedragen en Nederland daarmee een mooie vrije beschaving hebben laten opbouwen. Op het moment dat je later een succesvol bedrijf hebt opgezet of een goede baan hebt en daar dan veel geld mee verdient, kan je je afvragen of elke euro die jij verdient ook wel echt jouw euro is. Zonder alle voorzieningen die de Nederlandse overheid heeft neergezet, had je met dezelfde talenten die je nu hebt, vast minder euro’s op je loonstrookje. Het betalen van belasting is dus eigenlijk iets heel moois. We krijgen kansen, we mogen ons ontwikkelen en later als we ouder zijn en geld verdienen mogen we de maatschappij weer iets terug geven door netjes onze belasting te betalen. 

Je zou denken dat als iedereen een eerlijk deel belasting zou betalen dat dit nivellerend werkt: de kloof tussen arm en rijk wordt minder en iedereen deelt mee in de welvaart. Toch is er iets bijzonders aan de hand. De rijkste 10% heeft meer dan 61% van al het vermogen in handen.  En de armste 60% van de bevolking, dus ruim de meerderheid van Nederland, bezit maar ongeveer 1% van het totale vermogen in Nederland. Deze getallen vind ik oneerlijk. Tijdens de corona crisis zijn zelfs de rechtse partijen in Nederlands het ermee eens dat we een grote en sterke overheid nodig hebben die opkomt voor de zwakkeren in de maatschappij. Tijdens het RTL verkiezingsdebat een paar weken terug zeiden alle partijen dat ze het eerlijk zouden vinden dat het bonnetje van alle maatregelen tijdens de corona crisis uiteindelijk bij de allerrijkste uit moeten komen. Die rijkste 10% gaat dus wat inleveren en daar valt wat voor te zeggen in dit geval. 

Dat je als individu netjes je belasting hoort te betalen, geldt ook voor de bedrijven. Nederland staat al jarenlang bekend als een belastingparadijs. We presteren het om toch elke keer weer het slechtste jongetje van de klas te zijn. We concurreren met andere landen om de belastinginkomsten van grote multinationals. Het gevolg: het belastingpercentage dat bedrijven moeten afdragen over hun winst is de afgelopen decennia enorm gedaald. Een ware race to the bottom. Als twee honden vechten om één been, gaat de derde ermee heen. Inderdaad, de multinationals zijn de lachende derde. Veelal weten multinationals gebruik te maken van allerlei constructies die overheden toestaan, als deelnemingsvrijstellingen, geen belasting over merkrechten, dividendbelasting etc. Op deze manier weten enkele multinationals als Starbucks, Amazon en Google ervoor te zorgen dat ze effectief 0% belasting betalen. De grote verliezer: Wij. De kosten voor de welvaartsstaat gaan gewoon door en doordat grote multinationals daar niet, of minder, aan bijdragen, worden de lasten bij de gewone belastingbetalende burgers gelegd. En juist deze bedrijven zouden een grote verantwoordelijkheid moeten hebben jegens de staat. Als je kijkt naar bijna alle producten en technieken die wij dagelijkse gebruiken, als de telefoon, tv, computer et cetera. Bijna elk onderdeel en elke technologie zou nooit kunnen hebben bestaan als de overheid deze beginnende technologieën met behulp van subsidies geen kans had gegeven om te ontwikkelen. Dit is dan ook de taak van de overheid: zorgen dat beginnende veelbelovende technologieën en producten niet meteen hoeven te concurreren in een enorme concurrerende markten. Juist deze bedrijven, als Amazon, Apple, Tesla en andere grote techgiganten, hebben hiervan geprofiteerd en daarom zou het ook fair zijn als deze bedrijven deze ‘schuld’ richting de maatschappij en de overheid hebben en een fair share aan belasting betalen. 

Het argument van voor het zijn van een belastingparadijs is veelal dat het in Nederland werkgelegenheid oplevert en wij een erg klein percentage aan belasting mogen opstrijken. Echter, in het begin van 2020 plaatste Trouw daar een mooi artikel over. Daaruit bleek dat Nederland door het zijn van een belastingparadijs jaarlijks netto 22 miljard euro misloopt aan belastingen. Dit is extra winst voor de grote bedrijven, die al jarenlang hebben kunnen profiteren van alle subsidies en voorzieningen die overheden garant stellen. Dit is dus allemaal publiek geld. Volgens een hoogleraar van de universiteit van London gaat het in de hele EU om een bedrag van ruim 823 miljard. Om dat in perspectief te plaatsen: Europa heeft 446,8 miljoen inwoners en elke inwoner betaalt dus ruim 1800 euro extra aan belasting, omdat de grote bedrijven hun morele kompas ergens zijn verloren. Welke politieke voorkeur je ook hebt en welke achtergrond je ook hebt, iedereen zou het er hier toch over eens moeten zijn dat dit eens moet stoppen. 

Tenslotte wil ik graag nog even refereren naar Immanuel Kant. Kant pleitte met zijn Categorische Imperatief dat de manier waarop je je handelen legitimeert, voor iedereen moet kunnen gelden. Dus in andere woorden, als iedereen zich zo gedraagt dat ze belasting ontduiken, dan wordt die situatie onwerkbaar en is dat dus niet legitiem gedrag. Je niet beseffen dat de kansen die je hebt gekregen in ons landje ook leidt tot een maatschappelijke schuld die je later in je werkzame leven moet terugbetalen is in zijn ogen dus fout. Ik hoop daarom ook dat jullie de volgende keer met een glimlach je belasting betalen, omdat je je dan nog meer beseft dat juist dit maakt dat wij in één van de meeste welvarende landen ter wereld leven. Op deze manier maken we ons landje nog een stukje leuker.  

Benieuwd wat PM voor jou kan betekenen? Word lid!

Lid worden (€1,-)