← Terug

Geslaagd PM Congres!

Afgelopen donderdag, 22 april, heeft het PM Congres plaatsgevonden. Aan het begin van het jaar hoopten we dat dit fysiek zou kunnen plaatsvinden, maar vanwege de corona maatregelen moest het een geheel online evenement worden. Desalniettemin was het een ontzettend geslaagde dag met verschillende gastsprekers en workshops van diverse bedrijven!

We begonnen deze dag met een openingswoord van de voorzitter van de Congres commissie, Noa van Beek, en van de dagvoorzitter, Antoin Peeters. Hij zou de dag leiden, het programma vertellen en ons wegwijs maken in het systeem. Sinds 2019 zijn er voor accountants verplichte trainingen over fraude. Dit komt vooral door de verwachtingskloof tussen de maatschappij en het beroep. Accountants zijn er namelijk niet voor bedoeld om actief op zoek te gaan naar fraude. Dit actuele thema heeft geleid tot het dagthema:

The many faces of fraud

We trapten dit onderwerp af met een lezing door Jaap de Jong en Remco de Groot, beiden partner bij EY. Het onderwerp van deze lezing ging ook over de Accountant en Fraude. Ze vertelden over hoe je als accountant het beste kunt inspelen op frauderisico's en hoe bedrijven soms de accountant proberen te misleiden, bijvoorbeeld middels fictieve transacties. Meestal begint fraude klein, maar wordt het steeds groter. Ze gaven een aantal voorbeelden van bedrijven waarin dit tot uiting is gekomen en waarbij ook de problemen steeds groter werden. Alles is terug te voeren op de fraudedriehoek waarbij druk, gelegenheid en rationalisatie oorzaken zijn van mogelijke fraude. Verder vermelden ze dat wanneer je als accountant op fraude stuit, je direct je pen moet neerleggen voor verder onderzoek. Er kan namelijk sprake zijn van overtreding van wet- en regelgeving. Tot slot hebben ze een aantal dingen verteld over de kracht van de dataset en de data analyse die zij binnen EY gebruiken. Zij maken ook gebruik van de zelf ontwikkelde Cash Analyser, waarbij ze data opvragen bij de bank en daarmee een aansluiting kunnen maken. Zo voorkom je fictieve transacties. Alles wat cash genoteerd staat bij de bank kunnen ze dan namelijk matchen met de financiële administratie bij de klant. Dat programma haalt dan automatisch gekke verschillen eruit en die dingen kun je dan bespreken met de klant. Dat is de kracht van data analyse. Je redeneert niet wat er fout kan gaan, maar wat er fout is gegaan. Zo kun je het heel concreet maken. 

De dag werd vervolgd met verschillende workshops die de aanwezige bedrijven gaven. Hierbij gingen we in kleine groepen uiteen om kennis te maken met elkaar, het bedrijf, het accountantsberoep en bovenal ‘fraude’. Omdat het congres ook mogelijkheden bood voor netwerken, konden we tijdens de netwerklunch de bedrijven ontmoeten die we niet bij de workshops tegenkwamen. Deze informele setting leidde tot gezellige en informatieve gesprekken. Daarna gingen we verder met de tweede lezing, gegeven door Bart de Koning. Hij is econoom en onderzoeksjournalist. 

Door zijn beroep is hij vele verschillende praktijkvoorbeelden van fraude tegen gekomen. Fraude is namelijk van alle tijd. Al zo lang we ons kunnen herinneren, is de mens bezig met fraude. Om dit te voorkomen, worden ons door de overheid restricties opgelegd. Dit laat echter zien dat fraude ontzettend ingenieus is. Wanneer een gaatje wordt dichtgespijkerd, opent zich een andere mogelijkheid. Dit zorgt er ook voor dat alles steeds complexer wordt en we ons gaan bevinden in een soort wapenwedloop. Frauderen op zich is lastig te herkennen. Een diefstal van bijvoorbeeld cocaïne kan iedereen herkennen. Hierdoor ontstaat een dubbele moraal over frauderen. De overheid is hierbij hard voor de onderkant, maar zacht voor de bovenkant. Zo wordt bijstandsfraude enorm hard aangepakt, terwijl belastingontwijkers slechts een waarschuwing krijgen. Van oudsher zit de accountant in het strafbankje. Zij controleren de onderneming, dus wanneer zij de fraude niet opmerken, worden zij gestraft. Op dit moment is er echter veel te weinig capaciteit om alle signalen van fraude te behandelen. Zo zijn er veel meer mensen die meldingen maken van verdachte betalingen, dan mensen die deze betalingen kunnen analyseren. Bovendien is er ook bij de politie een ‘kilo’-mentaliteit. Er wordt namelijk wel gekeken naar de hoeveelheid van bijvoorbeeld opgespoorde drugs, maar niet de geldstroom die hierachter loopt. Fraude ondermijnt het vertrouwen van mensen en daarom zouden we altijd alert moeten zijn. 

Na deze tweede lezing konden we weer workshops volgen van een nieuwe lichting met bedrijven. Ook hier hebben we op interactieve wijze kennis kunnen maken met de bedrijven en konden we meer te weten komen over hoe zij bijvoorbeeld fraude opsporen. Vaak gebeurt dit door een forensisch accountant, die de cijfers analyseert met het specifieke doel fraude op te sporen of te analyseren hoe fraude tot stand kon komen. Daarna volgden we de derde en laatste lezing, gegeven door Peter Schimmel, forensisch accountant. 

Omstandigheden maken dat we foute dingen doen. Per Nederlander kost fraude ons ongeveer 2.000 euro per jaar. Het kost ons dus niet alleen veel, maar ook vele grote bedrijven vallen om doordat er sprake is van fraude binnen het bedrijf. Er zijn ontzettend veel theorieën en opvattingen over waarom mensen fraude plegen. Zo kan fraude klein beginnen. Een medewerker die geld nodig heeft en de mensen goed kent die betalingen goedkeuren, kan zomaar aan een geld bedrag komen. In eerste instantie zal hij het terugbetalen, maar wanneer dit niet lukt, ontstaan er steeds complexere situaties. Dit is ook meteen de reden waarom de straf op frauderen niet hoog is. Fraudeurs denken hier namelijk toch niet over na. Bovendien, is het onwaarschijnlijk dat relatief ‘kleine’ fraude het daglicht gaat bereiken. Slechts 1-2% van alle vennootschappen wordt namelijk door een externe accountant gecontroleerd en minder dan 5% van de ontdekte fraudes komt van accountants. Dat is waarom accountants vaak onderdeel zijn van het fraudeonderzoek. Wanneer je namelijk geen fraude rapporteert is dit fout, maar wanneer je het wel doet, had je het ook eerder kunnen doen. Dus is het ook fout. Helaas is het niet altijd zo dat fraude ontdekken binnen onze macht ligt. Fraude is namelijk een vorm van misleiding, dus zal een goede fraude ook nooit ontdekt kunnen worden. Om toch ‘boeven te vangen’, wordt er in de opleiding tot accountant vaak gezegd dat we moeten gaan denken als fraudeurs. Het probleem hierbij is dat we accountants blijven. Daarnaast is fraude een adaptief risico, wanneer de maatregelen veranderen, gaat het risico tot fraude mee veranderen. Veel risico voor fraude wordt vaak gelegd bij gelegenheid. Al is dit waarschijnlijk niet waar. Je kan namelijk zomaar een fiets stelen in de overvolle stad Groningen, maar toch zal je dit in de meeste gevallen niet eens overwegen. Bovendien bereikt ethiek niet altijd alles, maar ligt er ook een oplossing in de gedragswetenschap. Wat dus nodig is om fraude tegen te gaan, is een aangepaste manier van benadering.

Het was een ontzettend leuk, informatief en geslaagd evenement! We willen graag alle sprekers bedanken, onze dagvoorzitter en natuurlijk de commissie voor het mogelijk maken van dit online congres. In het bijzonder bedankt Noa van Beek, voorzitter, Arita Tolman, secretaris, Patrick Veerman, penningmeester, Jasper Volkers, bedrijfscontacten en Carin van der Veen, dagorganisatie!

Benieuwd wat PM voor jou kan betekenen? Word lid!

Lid worden (€1,-)